Go
NguyenNgocGiang.net > Nghệ thuật > Âm nhạc
Tôi ru em ngủ
Ngày đăng: 20/03/2012 - Tags: Tôi ru em ngủ | Hồng Nhung | Bóng
Cái nắng tà của buổi chiều Sài Gòn đã đến. Ngồi bật máy vi tính lên và nghe Hồng Nhung hát bài “Tôi ru em ngủ” kể cũng là một cái thú không những thanh tao mà đấy ý vị.

Cái nắng tà của buổi chiều Sài Gòn đã đến. Ngồi bật máy vi tính lên và nghe Hồng Nhung hát bài “Tôi ru em ngủ” kể cũng là một cái thú không những thanh tao mà đấy ý vị. Giọng ca mượt mà của cô Bống đã làm cho bài hát như thấm từng câu, từng chữ vào tâm hồn mình. Bài hát được bắt đầu với

Tôi ru em ngủ

Một sớm mùa đông

Em ra ngoài ruộng đồng

Hỏi thăm cành lúa mới

Từng câu, từng chữ không có gì là mới nhưng mang lại cho chúng ta một cái gì buâng khuâng, khó tả. Bánh xe luân hồi luôn luôn quay. Vòng thời gian sinh – diệt ; diệt – sinh luôn chuyển động không ngừng. Hình ảnh mùa đông / cành lúa mới mang lại cho chúng ta nhiều xúc cảm về cõi sống.

Tôi ru em ngủ

Một sớm mùa thu

Em đi trong sương mù

Gọi cây lá vào mùa

Hình ảnh ở đây lấp lánh, đầy huyền ảo. Chúng tạo thành một khối thống nhất mang đến cho ta nhiều cảm giác. Các hình ảnh

Mùa đông – ruộng đồng – cành lúa mới

Mùa thu – sương mù – cây lúa vào mùa

vẽ nên những nét vẽ đầy thanh tao nhưng có gì đó đượm buồn. Quả thật đúng như vậy ! Bửu Ý nhận định “Trịnh Công Sơn chắp cánh cho tưởng tượng, và tưởng tượng len lõi vào các hốc hẻm của đời sống, khiến cho anh sờ mó đến sự vật nào là sự vật ấy dường như bớt thật và trở nên lung linh bằng một quầng mộng ảo. Cho nên anh đi trước người khác một bước : ngạc nhiên trước người khác, mừng reo hay tư lự cũng trước người khác. Cái “có” đang nằm trong tay, anh đã sống với cái “mất” nó rồi. Đóa hoa nào đi qua lòng anh cũng trở thành đẹp hơn vẻ đẹp thật và đoán hoa đương độ lại nhuốm vẻ nảo lòng của héo úa ”.[1]

Con đường thật buồn

Một ngày cuối đông

Con đường mịt mù

Một ngày cuối thu

Em vào mùa hạ

Nắng thắp trên cao

Và mùa xuân nào

Ngẩn ngơ tình mới

Ca từ trong Trịnh Công Sơn được nhiều tác giả cho rằng nó mang tính hư huyễn vì bản chất của chúng là đối nghịch (nhị nguyên). Cao Huy Thuần viết “Đối nghịch là nét nhạc riêng của Trịnh Công Sơn. Anh nói một điều rồi anh nói điều trái lại. Như nét hỏng nằm giữa toàn bích. Bài hát này của anh đối nghịch với bài hát kia, lời một đối nghịch với lời hai, câu sau nghịch với câu trước.” Trong khổ hát này, chúng ta thấy một chút xuân thì lại có một chút đông, một chút hạ thì lại có một chút thu. Cái đông thì con đường thật buồn, cái thu thì con đường mịt mù. Trong khi đó cái hạ thì nắng thắp trên cao, cái xuân thì ngẩn ngơ tình mới. Cái úa tàn lại điểm thêm một chút nắng, cái cũ lại điểm thêm một cái gì đó mới mẻ. Sự đối nghịch này làm cho câu hát càng mang màu sắc mới lạ. Nó như có một hấp lực hấp dẫn người nghe. Cái hấp lực đó khó mà tả được.

Đi nhẹ vào đời

Thầm thì gót chân

Em gọi nụ hồng

Vừa tàn cuối sân

Nghe tình chợt buồn

Trong lá xôn xao

Để mùa xuân sau

Mua riêng tình sầu

Khổ hát này chúng ta lại bắt gặp được tính nhị nguyên của cái nhìn Trịnh Công Sơn và tính nhị nguyên là một trong những đặc trưng trong các bài hát của nhạc sĩ họ Trịnh. Ở đây là

Nụ hồng – tàn cuối sân

Tình chợt buồn – trong  lá xôn xao

Mùa xuân sau – mua tình sầu

Theo Ban Mai, trong các bài hát của Trịnh chúng ta sẽ bắt gặp nhiều hiện tượng như thế này. Ví như một chút vui đi liền với một chút buồn

Buồn vui kia là một (Nguyệt ca).

Vừa thấy thương thương vừa thấy thú dữ

Nhìn em yêu thương nhìn em thú dữ (Con mắt còn lại).

Đời có lúc có, có lúc không

Ta nghe đời như có như không (Còn có bao ngày).

Cái chết và sự sống song hành

Chìm dưới cơn mưa một người chết đêm qua

Chìm dưới đất kia một người sống thiên thu

Chìm khuất trong ta một lời nói vu vơ

Chìm dưới sương thu là một đóa thơm tho

                                                 (Chìm dưới cơn mưa)

Tình yêu lúc thì mật ngọt, lúc thì mật đắng

Tình yêu mật ngọt, mật ngọt trên môi

Tình yêu mật đắng, mật đắng trong đời

                                                (Lặng lẽ nơi này)

Sau đây chúng ta bắt gặp sự đối nghịch giữa các đoạn. Nếu như đoạn trước

Tôi ru em ngủ

Một sớm mùa xuân

Em hôn một nụ hồng

Hỏi thăm về giọt nắng

là vui vẻ là hạnh phúc

Mùa xuân – hôn một nụ hồng – hỏi thăm về giọt nắng

thì đoạn sau 

Tôi ru em ngủ

Hạ cũng vừa sang

Em hôn lên tay mình

Để chua xót tình trần

là cay đắng, là xót xa

Hạ sang – hôn lên tay mình – chua xót tình trần

Cái vui chưa tày gang thì cái buồn đã tới.

Bửu ý viết “Lời trong ca khúc Trịnh Công Sơn đã tạo ra tên tuổi Trịnh Công Sơn. Lời ở đây, như đã nói, là truyện thơ, là hình ảnh siêu thực, nét chấm phá, những hoa gấm cho sóng nhạc.” [1] Trong các bài hát của nhạc sĩ họ Trịnh, chúng ta bắt gặp rất nhiều nét nhòe về hình ảnh. Nó là một trong những thủ pháp mà nhạc sĩ tài ba sử dụng. Chúng ta khó có thể phân tích cũng như đưa ra một lời bình về những ngôn từ này.

Trịnh Công Sơn tự nhận xét “Ca khúc đối với tôi là một mô hình gần gũi, thiết thân và hoàn chỉnh. Nó là một cuộc hôn phối kì diệu giữa thi ca và âm nhạc.” Theo Trần Hữu Thục, nó còn là một cuộc hôn phối khác, hôn phối giữa Trịnh Công Sơn và thời đại của ông “Đó là một giai đoạn bùng vỡ mọi mặt. Miền Nam Việt Nam từ cuối 1963 đến thắng tư 1975 không khi nào yên tĩnh. Bom đạn, biểu tình, đảo chánh, pháo kích, giới nghiêm, bãi khóa, hội thảo. Các phong trào, đảng phái mọc lên như nấm. Các xu hướng chính trị, tôn giáo, triết học phát triển rầm rầm rộ rộ : hiện sinh, cộng sản, Phật giáo, Thiên chúa giáo, tả khuynh, hữu khuynh, phân tâm, thiền, cách mạng tình dục. Cả một xã hội trần truồng phô bày toang hoác. Các tệ nạn xã hội được phát triển kinh khiếp : tham nhũng, đĩ điếm, ăn cắp, giết người… Thời đại tướng lĩnh sợ sinh viên, bộ trưởng sợ thầy chùa. Một giai đoạn lịch sử tự do bung phá. Mọi tháp ngà bị đạp vỡ, mọi đường ranh bị băng qua. Tất cả các tiêu chuẩn chân lí bị xét lại. Tuổi trẻ đứng cheo leo trên đường biên. Đó là thời kì của khai mở và bi kịch. Trịnh Công Sơn đớn đau  nhận lãnh và thừa hưởng để biến tất cả thành nghệ thuật.Có thể nói : ca từ của Trịnh Công Sơn là một hôn phối giữa nhiều “nỗi” “niềm” khác nhau : hôn phối giữa thi ca và âm nhạc, hôn phối giữa tác giả và thời đại của mình. Ông đã nói hộ cho nhân loại nỗi tuyệt vọng nhân sinh, nỗi phẫn nộ về chiến tranh, niềm ước mơ về hòa bình, nỗi băn khoăn siêu hình, niềm vui về tình yêu, đoàn tụ và nỗi buồn của thân phận con người. Những nhận định trên đây đều là những nhận định rất đáng quan tâm khi nghiên cứu các bài hát của Trịnh Công Sơn.

Bài hát “Tôi ru em ngủ” là một trong những bài hát hay về ngôn từ, bay bổng về hình ảnh. Xuyên suốt bài hát đó là tư tưởng đối nghịch. Có gam màu vui thì cũng có gam màu buồn. Có cái tươi tốt thì cũng có cái héo tàn. Những chuỗi hình ảnh hư huyễn như thế đã đem lại cho chúng ta nhiều cảm xúc mới lạ. Ca từ giàu chất thơ, âm nhạc du dương đã đem lại cho chúng ta một bài hát đầy ý vị và đầy cảm xúc.

 

   TÀI LIỆU THAM KHẢO

 

[1] Trịnh Công Sơn, Tuyển tập những bài ca không năm tháng, Nhà xuất bản Âm nhạc, 2008.

[2] Ban Mai, Trịnh Công Sơn vết chân dã tràng, Nhà xuất bản Lao động Trung tâm văn hóa ngôn ngữ Đông Tây, 2008.

 

ĐỊA CHỈ LIÊN HỆ : NGUYỄN NGỌC GIANG – CỬ NHÂN KHOA HỌC NGỮ VĂN ANH, CAO HỌC TOÁN KHÓA 18 ĐẠI HỌC VINH HỢP TÁC VỚI ĐẠI HỌC SÀI GÒN – SỐ NHÀ 229/85 THÍCH QUẢNG ĐỨC – PHƯỜNG 4 – QUẬN PHÚ NHUẬN – TP. HỒ CHÍ MINH. ĐIỆN THOẠI : 0908576218 ; EMAIL : THAYGIAOGIANG@YAHOO.COM.VN.

 

 

 

   

Copy link dưới chia sẻ cho bạn bè qua YM,MSN,AOL,ICQ...

Bình luận
Tắt Telex Vni
Hãy cho biết : 8+0=?